Хятад шаазанд хятад будаа савлана
2017 оны 6 сарын 12

В.САРАНТУЯА

Бээжин хот өнгөрсөн түүх болон ирээдүй цагийн огтлолцол дээр байна. Алдарт “ Цагаан хэрэм”-ийн цаана шинэ цагийн Бээжин сүндэрлэн босч, шинжлэх ухаанч бодлогод шатрын нүүдэл хийж эхэлсэн нь дэлхий нийтийн анхаарлыг татаж эхэлжээ. Энэ хотод олон мянган жилийн түүх, соёл, зан заншил, барилга, худалдааны хөгжингүй төрх, зам харилцааны салбар, өвөрмөц хүнс, амьдралын тохь тухтай орчин, орчин цагийн амьдралын хэв маягийг харж болох ч өнөөдрийн тухайд тэд инновациар “амьсгалж” байна. Инновац гэдэг нь ямар нэгэн шинэлэг зүйлийг сэдэж, үр дүнд хүрэхийн тулд хийж буй өөрчлөлт шинэчлэлтийг хэлнэ. Энгийнээр тайлбарлавал, ямар нэгэн шинэ санаа бодлыг амьдралд нэвтрүүлэхийг хэлээд байгаа юм. Инновац буюу и- бизнесийн хөгжлийн талаар сурвалжлахаар Монгол Улсын 47 сэтгүүлч тус улсыг зорьсон юм. Энэ удаагийн аялал хоёр улсын Засгийн газрын хоорондын хэлэлцээрийн дагуу болж байгаагаараа онцлог.

Тодруулж хэлбэл, 2014 онд БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин Монгол Улсад айлчлах үеэрээ Монгол Улсын 250 сэтгүүлчийг таван жилийн хугацаанд тус улсад айлчлуулах Засгийн газрын хоорондын хэлэлцээрт гарыг үсэг зурсан юм. Уг хэлэлцээрийн дагуу өнөөдрийн байдлаар тус улсад 150 сэтгүүлч ажиллаад байна. Энэ удаагийн айлчлалыг  Га­даад харилцааны яам болон БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн мэдээний захир­гаа хамтран зохион байгуу­лав. Багийн ахлагчаар  Га­даад харилцааны яамны газрын дарга П.Баярмагнай, МСНЭ-ийн ерөнхийлөгч Б.Га­лаарид нар ажилласан юм.

Сэтгүүлчдийн хамгийн анхлан очсон газар бол Тянь-Анмэний талбай. Энэ талбайд дэлхий дээрх хам­гийн том хааны ордон болох “Хориотой хот” бий.  Сүүлчийн хааны амьдарч байсан хотыг сонирхохоор олон мянган жуулчин ийш зорьдог байна. Бид­нийг очиход цагийн хязгаар­лалт таарсан учир үзэж амжаагүй.  “Хориотой хот” нь нийслэл хотынхоо төв хэсэгт байрлах бөгөөд хааны гэр бүлийн цэцэрлэгт хүрээлэн болох алдарт “И Хэ Юан” цэцэрлэгт хү­рээлэн, алдарт “Цагаан хэрэм”, “Си Хэ Юан” зэрэг алдарт барилгууд энд байдаг ажээ. Хотын бүх түүхийн дурсгалт зүйл нь 7300 гаруй хөтөлбөр, аялал жуулчлалын 200 гаруй цэгтэй юм байна.
Бид дараа нь БНХАУ-ын Шинжлэх ухаан, Техно­логийн яаманд очив. Тус яам нь Төрийн зөвлөлийн бүрэлдэхүүн байгууллага бөгөөд Засгийн газрын зүгээс ямар шийдвэр гарна, түүнийг биелүүлэхдээ үйл­чил­гээний хэлбэрээр иргэд­дээ үйлчилдэг гэж байв. Хятадын шинэ инновацийн хөгжлийн  талаар Инновац хөгжил зохицуулалтын хо­рооны дарга Зан Шин (Zhang Хin)  Монголын сэт­гүүлчдэд ийм мэдээлэл өгсөн юм. Тэрбээр “2016 оны тавдугаар сард Хя­та­дын шинжлэх ухаа­ны инновацийн их хурал ху­ралдсан. Энэ үеэр шинжлэх ухааны техник хөгжлийг гурван үе шаттайгаар хөг­жүүлэх төлөв­лөгөө гаргаж баталсан. Тус хурлаар шинжлэх ухааны бодлогыг тодорхойлж, үүний үр дүнд Хятадын шинжлэх ухааны олон бүтээлийн үнэ цэнэ дээшилсэн билээ. Өнөөдрийн байдлаар ши­нэч­лэлт инновацийн ажлын шинжлэх ухааны багт гэ­хэд 37 сая хүн ажиллаж буй.  Бүх хөрөнгө төсвийг авч үзвэл 153 тэрбум ам. доллар болсон бөгөөд энэ нь манай улсын шинжлэх ухаанд зарцуулж байгаа хөрөнгө дэлхийд нэгдүгээрт орж байна гэсэн үг. Мөн Бүх Хятадын оюуны өмчийн эрхийн талаарх албан тоонд мөн л дэлхийд нэгд байна.  Харин Олон улсын шинэчлэлтийн оюуны өм­чийн жагсаалтаар бол 121-т багтсан. Гэхдээ хөгжсөн бус орнуудын хамгийн түрүүнд явж байгаа.  Хоёрдугаарт, шинжлэх ухааны том, том амжилт гаргасан. Үүнд, суурь шинжлэх ухаа­ны судалгаа, хаунтын холбоо­ны судалгаа, биологийн мэргэжлийн судалгаануудыг нэрлэж болно.  Зэр зэвсгийн шинжлэх ухааны судалгаан дээр сансрын онгоц бүтээ­сэн. Мөн саран дээр хүн очих, сансрын пуужин бү­тээх, хиймэл дагуул нисгэх, супер компьютер хийх,  том хөдөлгүүрийн  С-919 аяллын онгоц бүтээлээ. Усны гүнд шумбах мэргэжилтнүүдийг давхар бэлтгэж байна.  Өнгөрсөн хугацаанд болсон “Нэг бүс-нэг зам” форумын үеэр бүс нутгийн иргэд хамтдаа шинжлэх ухааны хөгжилд хамтарч ажиллах тухай гарын үсэг зурсан. Шинжлэх ухааны мэдлэг, төв лаборатори байгуулах, бүтээлүүдээ солилцох тал дээр санал бодлоо хуваал­цаж чадлаа. Дэлхийн хөгж­сөн орнуудтай хамтарч шинж­­лэх ухааны чиглэлээр хам­­тарч ажиллахаар бол­сон.

Шинжлэх ухааны хөгжил Хятадын эдийн засагт хэрхэн нөлөөлөх вэ гэхээр, эдийн засгийн өөрчлөлтөд шинэчлэл хийж чаддаг, шинэ мөрөөдлийг авчирдаг юм. Өнөөдөр Хятадын иргэдийн гар утасны хэрэглээ  долоон тэрбумд хүрсэн бөгөөд 5G-г туршилтын маягаар хэрэглэж байгаа. Хурдны галт тэрэгний замын урт 22 мянган км-т хүрсэн. Дэлхийн хурдан галт тэрэгний замын уртын  65 хувийг эзэлж буй.  Шинэ автомашин хэ­рэг­лэгчид өнгөрсөн жи­лийнхээс 500 мянгаас илүүд хүрснээр дэлхийг тэргүүлж байна. Цахилгаан шугам нарны энерги ашиглалтаараа дэлхийд нэгд бичигдэж байгаа. Шинж­лэх ухаан техникийн шинэчлэл нь иргэдийн амьдралд ямар нөлөө үзүүлдэг вэ гэвэл манайд нэг зүйр үг бий. “Хятад шаазанд  хятад будаа савлана” гэж. Бид өөрсдөө бүтээгч, хэрэглэгч, хамтрагч байхыг хүсч байна. Тиймээс сангийн аж ахуй дээр үйл ажиллагаа эрхэлдэг 6800 компанийг инновацид татан оролцуулж байгаа. Мөн өртөг багатай хоцронгуй орнуудад шинжлэх ухааныг дэмжих тал дээр  70 мянга гаруй хүн ажиллаж байна. Бүх Хятадын хэмжээнд нийт 17 инновацийн парк, шинжлэх ухааны 156 парк бий болжээ.  Эдгээр нь манай улсын шинэчлэлтийн жишиг паркууд билээ.  Гуравдугаарт, шинэчлэлт хийхэд иргэдийн урам зориг их нөлөөлсөн. Шинэчлэл инновацийн талаар иргэд санал бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж байна. Засгийн газар үйлчилгээний чиглэлд шилжсэн. Улсын чиглэлээс харвал шинжлэх ухааны тогтолцоог яаж өөрчлөх вэ гэсэн бодлого баримталж байна. Судалгааны үр дүнд гарсан бүтээлүүдээ хүн ардынхаа нийгмийн оролцоонд оруулах асуу­дал дээр ажиллаж эхэлсэн. Инновац дээр ажиллаж байгаа иргэ­дэд урамшуулал олгохдоо судалгаа гар­гаж  гааль, татварыг хөнгөлөх, ямар нэгэн шинэ зүйл нэвтрүүлэх дээр онцгойлон ан­хаарч байна. Мөн шинэ компаниудыг тог­тоох тал дээр зур­васаа өөрчилсөн. Өөрөөр хэлбэл, дунд бага техникийн ком­паниудыг анхаарч эхэлсэн. Үүнээс гадна инновацид хамааралтай том нөлөө бүхий төсөв гаргаж байна. Робот машин үйлдвэрлэх, хаунтын холбоо бай­гуулах, газрын гүний судалгаа хийх төсөл боловсруулсан. Эдгээр төслүүдийг  2017-2030 оны хугацаанд хэрэгжүүлнэ. Монгол Улстай ирэх он жилүүдэд хамтарсан төв лаборатори байгуулж мэр­гэжилтнүүдээ солилцох саналтай байгаа. Хүний нөөцийн тухайд гэвэл га­даадын 6000 гаруй мэр­гэжилтэн ажиллаж байна.  Манай гадаадад  суралцаж, ажиллаж байгаа  иргэдийн тоо 2 сая 650 мянгад хүрсэн.  Ялангуяа эдгээр иргэдээс 1980- 1990 онд төрсөн залуу мэргэжилтнүүд бол манай улсын шинжлэх ухааны ирээдүйн боловсон хүчин юм. Тиймээс Хятадын шинжлэх ухаанд шинэ хавар ирсэн гэж ойлгож болно” гэсэн юм.

БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин:  

Бүтээн байгуулалт, инновац, найрамдал хамтдаа давших нэг зам 
Бидний дараагийн зо­чил­сон газар  бол Бээ­жин хотын Шинжлэх ухаан, технологийн хо­роо байв. Тус хороо нь Бээжингийн шинжлэх ухаан, технологийн ажлыг ха­риуцсан хотын Засгийн газрын бүрэлдэхүүн хэсэг ажээ. Энэхүү хороо нь 13 агентлагтай, шинжлэх ухаан, технологийн дэв­шил менежмент, нийт зо­хи­­цуулалтын үүргийг бие­­лүү­­лэ­хэд анхаарч ажил­ла­­даг.  Шинжлэх ухаан, техно­логийн хорооны дэд дарга Гө Рүйгийн мэ­дээлснээр, “Нэг бүс-нэг зам” форумын үеэр БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин инновацийн хөгж­лийг то­дор­хой­лох­доо, “Бү­тээн байгуулалт, инно­вац, найрамдлын зам хамтдаа байх ёстой” гэ­сэн. Шинжлэх ухааны тех­нологийг хөгжүүлэх тал дээр анхааран ажиллаж хамтарсан лаборатори, шинжлэх ухааны парк бай­гуулах, шинжлэх ухааныг шил­жүүлэн суулгах тал дээр бид ажиллаж бай­на. Өнөөдөр шинжлэх ухаан инновацийн мэргэжилт­нүү­дийн тоогоор бид дэлхийд гуравт орсон. Шинжлэх ухааны бүс байгуулахаас гадна  өнгөрсөн хугацаанд Монгол Улсын зарим их, дээд сургуультай хамтарч судалгаа хийсэн нь цаашдаа Монгол Улстай шинжлэх ухааны салбарт хамтарна  гэсэн үг. Бидний талаас гурван санал бий. Үүнд,  өмнө нь ажиллаж байсан туршлагатай мэргэжилт­нүүдээ солилцох,  Хятадын аж ахуйн нэгжүүдийг удир­дан чиглүүлж үр бүтээлийг нь Монгол Улсын аж ахуйн нэгжүүдтэй холбож өгөх, хамтарсан лаборатори бай­гуулж ажиллахад  бэлэн байна. 2017 оны хоёрдугаар сарын 7-нд Бүх Хятадын инновацийн төв байгуулах хурлыг зохион байгуулсан.  Тус хурал дээр 13 дугаар таван жилийн төлөвлөгөө гаргаж инновациар бусад улс орныг хэрхэн “байлдан дагуулах”  талаар ярилцсан. Тиймээс бид өнөөдрийн байдлаар 100 мянган мэр­гэжилтэн бэлтгэж, инно­вацийн чиглэлээр 13 тө­сөл хэрэгжүүлж байгаа.  Үүнээс гадна Бээжингийн “шүдний өвчин” болоод байгаа агаарын бохирдлын талаар  мэдээлэхдээ, “Бээ­жин хотод нэг сая гаруй эко машин замын хөдөлгөөнд оролцож байна. Бид өнөөдөр эх үүсвэртэй нь тэмцэж байгаа.  Эхний ээлжид  “Соёлтой Бээжин”, “Шинжлэх ухаанч Бээжин”, “Ногоон байгууламжтай Бээжин” болох зорилтыг дэвшүүлэн ажиллаж эхэл­сэн. Энэ нь эхнээсээ үр дүнгээ өгч байгаа” гэв.

Үндэсний чадвартай хүний тусгай бүсэд зочлов
Үүний дараа сэтгүүлч­дийн багийнхан БНХАУ-ын Үндэсний инновацийн үлгэр жишиг бүс Хятадын өндөр технологийн аж үйлдвэрийн төвийг  зорьсон юм. Энэ төв нь тус улсын анхны Үндэсний инновацийн үлгэр жишиг бүс төдийгүй үндэсний чадвартай хүний анхны тусгай бүс юм.  Өөрөөр хэлбэл, үндэсний чадвартай, оюунлаг, шинэ­лэг мэргэжилтнүүдэд нээлт­тэй хаалга гэсэн үг. Ийм бүс байгуулахын тулд 20 жилийг зарцуулсан бө­гөөд одоо Лянь Шян, Бай Дү зэргээр төлөөлсөн өндөр технологийн 20 мян­га гаруй компани тө­рөн гарчээ. Өндөр техно­логийн аж үйлдвэрийн цуг­луулга болсон энэ га­зарт Бээжингийн өнцөг булан бүрээс ирсэн оюуны бүтээлүүд бий. Тухайлбал, дэлхий дээрх хамгийн том нисэх онгоцны сэлбэг, төмөрлөг төхөөрөмж хуви­лах, хорт хавдрын эсийг  тоолох шинэ технологи, ус цэвэршүүлэх орчин үеийн төхөөрөмж, далайн усыг жинхэнэ ус болгох, органик бордоо, ус нэвтэрдэггүй тоосго гээд хүний амьд­ралын хэрэгцээнд хэрэглэж болох бүхий л зүйлийг инновациар шийдэж байна. Мөн дараа үеийн интернэт, гар утасны интернэт, ха­рилцаа холбоо, хиймэл дагуулын программууд, био­технологи,  эрүүл мэн­дэд тустай, эрчим хүчний хэмнэлттэй, бохирдолгүй  зам харилцаа гээд  зургаан том давуу талтай аж үйлдвэрийн цуглуулга болон нэгдсэн хэлхээний шинэ эрчим хүч, эрчим хүчний машин зэргийг үйлдвэрлэж салбар бүрт “ноёрхлоо” тогтоогоод буй нь энэ юм. Үүнийгээ тэд “Нэг бүс олон тойрог”-ын өвөрмөц онцлогтой хөгжлийн бүтэц хэмээн тодорхойлж байлаа.

  

Ханжоу хот

Гэр хорооллоос эхлэлтэй “ Алибаба”-гийн үнэн түүх 

Жэжян муж нь БНХАУ-ын зүүн өмнөд Хөх мөрний гурвалжин сав газрын өмнөд бэлчээрт оршиж, хил дотроо хамгийн том Чиантанжиан мөрөнтэй, түүний урсац нь мушгин гуйвдаг болохоор гол гэж нэрлэдэг ажээ. Түүний муж төв нь Ханжоу хотод байдаг байна. Энэ хотын товчилсон нэр нь “Ханг”. Жэжян мужийн улс төр, эдийн засаг, соёл, боловсрол, тээвэр, санхүүгийн төв Хөх мөрний гурвалжин хойгийн хотуудын бүлгүүдийн нэг нь юм. Эртнээс энэ хотыг нэрийдэхдээ  “Тэнгэрт диваажин, газарт Ханжоу” гэдэг байжээ. Учир нь, байгалийн үзэсгэлэнт цогц байдлаараа  дэлхийд дээгүүрт эрэмбэлэгдсээр байгаа юм. Баруун нуур болон түүний эргэн тойронд байгалийн болон соёлын газар ихтэй бөгөөд үүнийг нь үзэх гэсэн жуулчдын тоо тасардаггүй байна.

Мөн хөдөө аж ахуйн газар, цай, торго, усны холбогдолтой бүтээгдэхүүнүүд, цитрус, улс орны хулсан бүтээгдэхүүн чухал байр суурь эзэлдэг аж.  Ханжоу хот нь Бээжин-Ханжоу хотын далайн тээврийн коридор ба худалдааны боомт болж чаджээ. Энэ хотынхон 2016 онд “G 20” дээд хэмжээний уулзалтыг амжилттай зохион байгуулснаар дэлхий нийтэд өөрсдийгөө ихээхэн сурталчилж чадсан билээ. 2018 онд Дэлхийн богино зайд сэлэх аварга шалгаруулах тэмцээн, 2022 онд Азийн XIX нааадмыг зохион байгуулахаар бэлтгэл ажилдаа оржээ. Ханжоу хотын өөр нэг брэнд бол “Алибаба” групп. “Нарт тэнгэрийн дор  бидэнд хийж чадахгүй бизнес гэж үгүй” гэх энэ үг  тус группын философи. Өгсөх  амьдралын замыг бодолцож хийсэн гэмээр  шатаар   Монголын сэтгүүлчид “Алибаба” группийн хаалгаар оров. Биднийг мэргэжилтэн залуу угтаж авсан юм. Тэрбээр, та бүхэн сая  өгсөх шатаар орж ирлээ. Манай группийн гол онцлог нь бид өөдөө дэвших бэлгэдлийг бодон ийнхүү шатаа өгсөх байдлаар хийсэн юм” гэлээ. Хаалгаар ороход хамгийн эхлээд нэгэн зураг нүдэнд тусав. Уг тосон зургийн түүх нь  “Алибаба”-гийн үүсгэн байгуулагч  Жэк Ма Бээжинд ажил хийгээд бүтээгүй, Ханжоу хотод ирэхээсээ урьд Цагаан хэрмийн өмнө нөхдийн хамт авахуулжээ. Улаан хүрэм өмссөн, инээмсэглэн зогсох Жэк Ма ирээдүйн тэрбумтан, дэлхийн нөлөө бүхий  30 эрхмийн нэг болно   гэдгийг тухайн үедээ хэн ч төсөөлөөгүй болов уу. Энэ зураг өмнө нь фото хэлбэртэй  байсан  бол одоо  Хятадын гөүхуа аргаар зурж, сонгодог бүтээлийн нэг болгож чаджээ.  “Алибаба”-гийн үүсгэн байгуулагч Жэк Ма-гийн хувьд бизнесийн зам тийм ч дардан байсангүй.

Анх гэр хороололд албан өрөөгөө байгуулж, зай багатай учир гадна талбайдаа хурал цуглаанаа хийдэг байжээ. Энэ үедээ Жэк Ма “Энэ дэлхий дээр миний амьдрах өртөг хэд вэ” гэсэн тооцооллыг хийснээр түүний амжилтын эхлэл тавигдсан гэдэг. “Алибаба” групп 1999 онд байгуулагдсан, захирлаар нь Ма Юн ажилладаг. 2014 оны есдүгээр сарын 19-нд тус групп албан ёсоор Нью-Йоркийн хөрөнгийн биржид хувьцаа гаргаж, эхний өдрийн зах зээлийн үнэ 230 тэрбум ам. долларт хүрч, хоёр дахь нь зөвхөн Apple, Google болон Microsoft-ийн дараа орох дэлхийн дөрөв дэх том өндөр технологийн компани болсон төдийгүй дэлхийн хоёр дахь том интернэт дээр бүртгэлтэй компани болж чаджээ.  

Тус групп нь цахим дэлгүүртэй бөгөөд жил бүрийн арваннэгдүгээр сарын 11-ний өдөр цахим худалдан авалт зохион байгуулдаг аж.  Энэ өдөр тус компани бүтээгдэхүүнээ хамгийн хямд үнээр худалдаалдаг. 2016 оны энэ өдөр нийт 120 тэрбум 700 мянган юанийн худалдан авалт хийжээ. Захиалгын хувьд 235 орноос ирж, 1.6 тэрбум 657 мянган юанийн арилжаа эргэлдсэн байна.  Харин 2017 оны хувьд 376 тэрбум 7 сая задгай бараа зарагдсан гэнэ.  Үүнээс гадна Хятадын бүс нутагт 24 цагийн дотор, дэлхийн бусад оронд 72 цагийн дотор бараа бүтээгдэхүүнийг хүргэх боломжтойгоор тээвэр ложистикийг шийдсэн байна. “Та худалдан авч чадвал бид хүргэж чадна” гэсэн уриатайгаар ажилладаг тус компанийнхны хувьд ажлыг цаг, минутаар хийж чаддаг нь амжилтынх нь нэгээхэн хэсэг болов уу. Тэд дэлхийн хаана ч байгаа худалдан авагчаа гомдоохгүйгээр хүргэлт  хийдэг бөгөөд энд Түвдийн уулын өндөрлөгт орших суудаг оршин суугчдыг ч  мартаагүй гэдгээ хэлж байлаа. Тэдэнд хүргэлт хийхийн тулд манайхаар  улаач маягийн хүн томилон ажиллуулдаг аж. Ажил олгогчдын тоо одоогийн байдлаар 830 мянгад хүрсэн төдийгүй тэдний ирээдүйн мөрөөдөл  дэлхийн хамгийн том эдийн засгийг цогцоор нь бий болгохыг хүсч байна.

Цаашдаа 100 сая хүнийг ажлын байраар хангах зорилготой гэсэн.  Тэд даяарчлалын хаан болох том “амбийцдаа” хөтлөгдөж, тэр бүр хийж чадахгүй үүлэн тооцоогоор худалдаа хийхийг зорьж байгаа юм. Энэ нь тоо баримтыг нийлүүлээд үүлэн тооцоо гаргана гэсэн үг. Тодруулж хэлбэл, худалдааны тоо баримт хэдэн “настай”, сервесийн худалдан авагчийн үзүүлэлтийг хэлж байна. Мөн банкны системийг ашиглаж том, жижиг аж ахуйн нэгжүүдэд зээл олгох боломжоор хангаж, зээл хүсэх анкет бөглөснөөс хойш гурван минутын дотор дансанд нь мөнгө шилжих, гар утсаар захиалга өгөөд урьдчилгаа төлбөр төлөхгүйгээр зээл авах зэрэг шинэ боломжийг гаргаж байна. 2014 онд КТМ компани байгуулагдаж 17 сая 600 мянган юанийн орлоготой байсан бол, “Алибаба” сайттай хамтарч ажилласнаар орлого нь 180 сая юань болтлоо өссөн гэдгийг сонирхуулж байв.

“Алибаба”-гийн үндэслэгч Жэк Ма жирийн нэг хөтчөөс ажлын гараагаа эхэлж байсан бол өнөөдөр дэлхийн цахим ертөнц дэх Торгоны замын хөтөч болж чаджээ.  Эцэс төгсгөлгүй сүлжилдсэн цахим ертөнцөд өөрийн байр суурь, үнэ цэнэ, хөдөлмөрөө үнэлүүлж чадсан Алибаба-гийн  хаалгыг Монголын сэтгүүлчид ийнхүү зөөлөн хаалаа.

Улаанбаатар- Бээжин-Ханжоу хот.    Үргэлжлэл бий…

Хариулт үлдээх

Your email address will not be published.